7 cách đơn giản giúp phát triển trí tuệ cảm xúc cho trẻ

Tại sao chỉ số cảm xúc (EQ) lại có thể giúp đứa trẻ của bạn tiến xa hơn trong cuộc sống mà không phải là chỉ số thông minh (IQ) hay chỉ số vượt khó (AQ)?

Để lý giải cho thắc mắc trên bạn hãy giải thích cho trường hợp mà những người thông minh lại không thành công trong cuộc sống, những gia đình giàu có mà không cảm thấy hạnh phúc.

Hay trong cuộc sống đang diễn ra hàng ngày xung quanh ta như cụ ông 86 đi khắp đất nước bằng xe cub 50. Hay bà mẹ từ chối điều trị ung thư để con chào đời

Điều gì đã tạo nên điều phi thường đó.

Tất cả đều có cùng một câu trả lời là tình yêu và đam mê hay nói tổng quát là trí tuệ cảm xúc đã đem lại sức mạnh kì diệu, nó đã thôi thúc con người hành động là động lực đưa chúng ta tiến xa hơn.

Nhưng làm thế nào để biến mọi cảm xúc thành sức mạnh và cách phát triển trí tuệ cảm xúc cho trẻ ra sao. Chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu nhé.

Các khái niệm cơ bản

Trí tuệ cảm xúc là gì

​Mỗi người chúng ta đềucó rất nhiều các năng lực khác nhau như năng lực tư duy, năng lực lãnh đạo,năng lực chuyên môn, năng lực hành vi, năng lực cảm xúc…

Ta có thể ví năng lực giống như tảng băng gồm 2 phần: phần nổi và phần chìm.

Nhưng ở đây, chúng ta sẽ chỉ đi sâu về năng lực cảm xúc là yếu tố mà các nhà lãnh đạo đang quan tâm hàng đầu trong việc tuyển dụng nhân sự.

7cach

Năng lực cảm xúc là khả năng kiểm soát được tình cảm để bộc lộ một cách thích hợp và hiệu quả, khuyến khích những người xung quanh hợp tác với nhau để đạt được mục tiêu chung.

Yếu tố then chốt tạo nên năng lực cảm xúc chính là trí tuệ cảm xúc

Trí tuệ cảm xúc là vùng não bộ được hình thành có điều kiện, giúp cân bằng các nhóm cảm xúc bản năng vào hoàn cảnh thực tế.

Có 4 cấp độ khác nhau dành cho chỉ số cảm xúc là

  • Nhận biết cảm xúc: Trẻ có thể gọi tên cảm xúc của bản thân mình và những người xung quanh mình như yêu, ghét, buồn, vui, giận giữ, sợ hãi, ngạc nhiên, thèm muốn,……
  • Hiểu được cảm xúc: Đồng thời với việc trẻ cảm nhận và gọi tên các loại xúc cảm là việc trẻ hiểu được nguyên nhân và hậu quả của các loại cảm xúc ấy.
  • Tạo ra cảm xúc: Trẻ có khả năng diễn đạt và thấu cảm với cảm xúc của người khác để từ đó có thể lắng nghe, cảm thông và chia sẻ với người khác.
  • Quản lý cảm xúc: Trẻ có thể tự kiểm soát được cảm xúc của mình và cư xử hợp lý trong mọi hoàn cảnh thực tế.

Tầm quan trọng của trí tuệ cảm xúc

Goleman, một trong những người đầu tiên nâng cao nhận thức về EQ, là tác giả của cuốn Emotional Intelligence, một cuốn sách đột phá xuất hiện vào năm 1995.

Từ khi phát hành và sau khi nghiên cứu đã chứng minh tầm quan trọng của EQ như sau: trí tuệ cảm xúc dự đoán thành công trong tương lai bởi nó ảnh hưởng tới các mối quan hệ, Sức khoẻ và chất lượng cuộc sống.

7cach2

Nó cho thấy rằng trẻ em có chỉ số EQ cao đạt điểm cao hơn, ở lại trường học lâu hơn và có những lựa chọn lành mạnh hơn (ví dụ như chúng ít hút thuốc hơn);

Giáo viên cũng báo cáo rằng các sinh viên có mức độ EQ cao hơn hợp tác hơn và giúp các nhà lãnh đạo giỏi hơn trong lớp học.

Hơn thế nữa, nó cũng được đánh giá cao bởi các nhà tuyển dụng. Người đang tìm kiếm những ứng viên có thể hoàn thành công việc và hợp tác với mọi người ở nơi làm việc

Ông đã ước tính rằng, chỉ số IQ chiếm 20% các yếu tố quyết định thành công trong cuộc đời, còn lại là các yếu tố khác như EQ, giàu có, tính khí, trình độ giáo dục gia đình và sự may mắn thuần túy tạo nên sự cân bằng.

Điều đó có nghĩa là kỹ năng nhận thức – sự hiểu biết bằng lời nói, trí nhớ, lý luận và tốc độ xử lý – sẽ giúp con bạn học tập tốt, nhưng nó chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong cuộc đời mỗi người. Để thực sự đi xa, những đặc điểm IQ cần được làm tròn ra bằng các kỹ năng xã hội-cảm xúc như động cơ, sự kiên trì, kiểm soát xung đột, cơ chế đối phó và khả năng trì hoãn sự hài lòng.

Yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ và cần thiết đến chỉ số EQ chính là sự đồng cảm.

Trẻ thông minh cũng là người có thể gắn nhãn cảm xúc của chính mình một cách chính xác, điều chỉnh chúng và kiểm soát các phản ứng với chúng; Ví dụ, đứa trẻ có thể nói lên lời tức giận hoặc thất vọng của chính mình và nghĩ đến cách để xoa dịu cảm xúc của mình thì sẽ tốt hơn là việc chúng ném một quyển sách vào tường.

Một đứa trẻ có EQ cao cũng có thể xử lý các tình huống xã hội phức tạp hơn và xây dựng tình bạn hữu hiệu, một phần của khả năng đó chính là sự đồng cảm với bạn đồng trang.

Khi một đứa trẻ phát triển đến tuổi thanh thiếu niên rồi sau đó sẽ là người trưởng thành, với nền tảng EQ được phát triển tốt từ nhỏ thì sẽ có sẵn động lực bên trong cùng với khả năng tự điều chỉnh. Nó chi phối các hoạt động, những suy nghĩ và cảm xúc của bọn trẻ giúp chúng có thể đối phó với căng thẳng, giải quyết vấn đề và theo đuổi các mục tiêu.

Ví dụ, theo thống kê với các sinh viên đang theo học tại trường đại học, thì các sinh viên mà có chỉ số EQ cao đã thể hiện khả năng được quản lý thời gian của mình để hoàn thành bài tập ở nhà, học tập để làm bài kiểm tra, giữ một công việc bán thời gian. Nôm na là có thể cân băng được các mối quan hệ giữa gia đình, bạn bè và công việc.

7cach3
Nguồn: dantri.com.vn

Đồng nghĩa với việc tự cân bằng được các mối quan hệ là một cuộc sống hạnh phúc và hướng con người ta đến lối sống lành mạnh hơn nữa, giảm tối đa căng thẳng, stress. Chính vì vậy trí tuệ cảm xúc cũng giúp chúng ta thấy khỏe mạnh hơn.

Mỗi một cá nhân là một tế bào của xã hội, nếu mỗi cá nhân đều có một cơ thể khỏe mạnh và cuộc sống hạnh phúc thì đều góp phần cho một xã hội không còn có các tệ nạn như bạo lực, cướp của, giết người,…..

Ngoài ra, người ta còn áp dụng việc phát triển trí tuệ cảm xúc tích cực trong việc giáo dục sớm cho trẻ, cụ thể như dạy trẻ đọc sớm và làm toán sớm chẳng hạn. Tham khảo bài viết giáo dục sớm để có trí thông minh vượt trội để biết thêm chi tiết

Mục tiêu của việc phát triển Trí tuệ xảm xúc đem sẽ giúp trẻ biết cách hợp tác vì mục tiêu chung, có khả năng thấu cảm và tự điều chỉnh phù hợp với hoàn cảnh, biết kiềm chế và thôi thúc (cảm xúc của bản thân) để từ đó nâng cao khả năng tự nhận thức. Chung quy lại trí tuệ cảm xúc sẽ đem lại cho ta cuộc sống thành công và trọn vẹn.

Làm thế nào để tăng EQ cho con

Chúng ta vừa đi qua các khái niệm cơ bản về EQ và đã hiểu được tầm quan trọng của việc phát triển trí tuệ cảm xúc cho con ngay từ nhỏ rồi, giờ sẽ là phần mà chắc hẳn các bạn đang nóng lòng muốn biết là làm thế nào để tăng EQ cho con?

Theo giám đốc điều hành của Six Seconds – ông Joshua Freedman có nói: trí tuệ cảm xúc đến do “Có một thành phần mà trẻ em được sinh ra, nhưng có một thành phần lớn được học. Có một sự giao thoa giữa thiên nhiên và nuôi dưỡng “

Vậy việc mà chúng ta cần làm là:

Dạy trẻ gọi tên các cảm xúc ngay từ nhỏ

Ngay từ nhỏ, bạn hãy để trẻ hiểu khái niệm về các loại cảm xúc khác nhau như buồn, vui, giận dữ, thèm muốn, sợ hãi, lo lắng….

7cach4

Bạn có thể cho bé xem hình ảnh hoặc video về các loại cảm xúc rồi gọi tên chúng ra và kết hợp với câu hỏi “con cảm thấy thế nào?”, “Tại sao con khóc?” “Điều gì khiến con lo lắng vậy?”,…..trong các hoạt động thực tế hàng ngày của con.

Dạy trẻ biết chia sẻ

Chia sẻ cũng là một kỹ năng bạn nên dạy trẻ càng sớm, càng tốt. Thông qua kỹ năng đó trẻ sẽ học được cách thỏa hiệp, đàm phán giúp trẻ biết thể hiện cảm xúc, nhận được niềm vui và dễ dàng hòa nhập, có nhiều bạn bè.

7cach5

Đồng thời qua đó cũng dạy trẻ về quy luật cho và nhận. Khi trẻ nhận món quà từ ai đó, hãy khuyến khích trẻ nói lời cảm ơn hoặc thể hiện bằng hành động như viết một tấm thiệp nói lời cảm ơn.

Khuyến khích trẻ đem tặng những món đồ chơi không chơi nữa hoặc những bộ quần áo mặc không vừa cho những bạn có hoàn cảnh khó khăn,…

Dạy trẻ thông qua các trò chơi, kể chuyển, đóng kịch

Trẻ hấp thu kiến thức rất nhanh thông qua hình ảnh và sự trải nghiệm thực tế. Vì vậy bạn hãy chủ động tạo ra các tình huống, các trò chơi cho trẻ để thu hút trẻ, để trẻ được thể hiện cảm xúc của bản thân.

Bạn có thể đưa hình ảnh về các trạng thái cảm xúc vào một chiếc hộp sau đó cho trẻ nhặt hình bất kì rồi kể một câu chuyện. Hay cho trẻ diễn kịch về một câu chuyện nào đó khơi gợi tính nhân văn chẳng hạn.

Hoặc đơn giản hơn bạn đọc cho trẻ một câu chuyện về việc yêu thương những thứ xung quanh trẻ như bạn mèo, bạn chó, bạn búp bê, bạn ô tô,… Tất cả những việc đó sẽ là chìa khóa mở cửa tâm hồn mọi đứa trẻ.

Khen ngợi đứa trẻ ngay khi chúng đã nổ lực và biết kiểm soát cảm xúc

Khen ngợi giống như những phần thưởng, như chiếc kẹo ngọt nó sẽ là sự động viên và khích lệ đứa trẻ của bạn tiếp tục phát triển theo chiều hướng tích cực.

7cach7

Nhưng nếu quá nhiều thì sẽ làm bé nhà bạn sâu răng, tức là luôn tự mãn với chính bản thân mình. Chính vì vậy thay vì động viên và khích lệ trẻ bởi kết quả hãy tập trung khen trẻ bởi sự nỗ lực

Luôn hướng trẻ vào các suy nghĩ tích cực.

Đây là yếu tố rất quan trọng để đứa trẻ của bạn cảm thấy luôn hạnh phúc và có thể tự xử lý các vấn đề trong xã hội, vượt qua được mọi khó khăn.

7cach8

Hãy dạy trẻ luôn cười dù cho bất kì chuyện gì xảy ra. Bởi mọi tình huống đều có giải pháp, chỉ cần bé bình tĩnh, lạc quan và tập trung vào cách giải quyết. Muốn như vậy thì bố mẹ sẽ là tấm gương, hình mẫu lý tưởng cho con.

Thường xuyên xây dựng lối sống tích cực, lành mạnh, chan hòa và yêu thương từ đó là động lực để con cái noi theo.

Tôn trọng cảm xúc của trẻ

Nhiều bố mẹ mong muốn con mình lớn lên là những đứa trẻ tự tin và bạo dạn, có thể nói lên chính kiến của mình trong khi hàng ngày nuôi dạy con thì thường xuyên áp đặt con, kìm chế cảm xúc của con. Đó thực sự là điều phi lý hết sức.

7cach9
Nguồn: Justin Baldoni

Rất nhiều ông bố, bà mẹ khi con khóc lại yêu cầu con “Nín! Nín ngay lập tức!”. Đứa trẻ sinh ra và lớn lên khi chưa sử dụng được ngôn từ thì toàn dùng tiếng khóc để giao tiếp: No quá cũng khóc, đói quá cũng khóc, đi tè, đi ị cũng khóc, buồn cũng khóc, đòi hỏi mà không được cũng khóc…Khóc cũng là cách để đứa trẻ tự giải tỏa tâm lý của mình.

Như vậy có gì sai trái hay đáng xấu hổ để cấm đoán trẻ. Bất kì đứa trẻ nào cũng có nhu cầu của riêng nó. Vì vậy hãy tôn trọng cảm xúc của trẻ, hãy kiễn nhẫn và cư xử chậm lại một chút.

Hãy thể hiện tình yêu thương với trẻ mỗi ngày

Bạn hãy ôm ấp trẻ, hôn trẻ và nói yêu trẻ nhiều nhất khi có thể. Điều đó sẽ tăng tính gần gũi, chia sẻ giữa bố mẹ và con cái. Những đứa trẻ được nuôi dưỡng và lớn lên tràn ngập yêu thương như thế sẽ không thể là những đứa trẻ nghèo nàn về trí tuệ cảm xúc được.

7cach10

Vì vậy dù bận rộn đến mấy bạn cũng đừng quên dành thời gian nuôi dưỡng tình yêu với các thiên thần bé nhỏ nhé.

Trên đây là 7 cách đơn giản giúp phát triển trí tuệ cảm xúc của trẻ. Hơn thế nữa còn có muôn vàn các cách khác giúp những đứa trẻ của bạn có thể kiểm soát cảm xúc của mình và biến nó thành sức mạnh vượt qua mọi khó khăn và tiến xa hơn trong cuộc sống mà bố mẹ có thể tự nghĩ ra. Chỉ cần bố mẹ hiểu được tầm quan trọng của việc phát triển cảm xúc cho con và muốn giúp con. Chúc bố mẹ và bé có những giờ phút vui vẻ bên nhau.

(Bài viết có tham khảo tư liệu trên web www.todaysparent.com và quyển sách Emotional Intelligence của tác giả Daniel Goleman)

lenguyen
 

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments

Leave a Reply: